اشكال اين احتمال و پاسخ آن اشكال : در مثال « اكلت السمكة حتى رأسها » ، رأس قسمتى از سمكة است ، سمكة از رأس و غير رأس تشكيل مىشود بنابراين مىتوان حتى عاطفه را به كار برد ، ولى در آيه ابتلاء پس از بلوغ يتيم ديگر يتيم نيست . زيرا در روايات وارد شده : لا يتم بعد احتلام « 1 » ، بنابراين نمىتوان « حتى » را به معنايى گرفت كه براى تصريح به دخول ما بعد در حكم ما قبل آمده است . پاسخ اين اشكال اين است كه در اوائل بلوغ ، يتيم به صورت مجاز شايع اطلاق مىگردد ، بنابراين مفاد فوق براى « حتى » در اين آيه اشكالى ندارد . احتمال دوم در آيه : « حتى » به معناى غايت مىباشد و مدخول آن نيز از حكم مغيّا خارج مىباشد ، بنابراين آيه در مقام تحديد لزوم امتحان به ما قبل بلوغ مىباشد بنابراين قبل از بلوغ هر زمان رشد يتيم را تشخيص داديد اموال را به وى برگردانيد ، امّا بعد از بلوغ امتحان لازم نيست و بدون امتحان اموال را بايد به يتامى بدهيد ، عدم لزوم امتحان بعد از بلوغ مىتواند مستند به يكى از دو علت زير باشد : علّت اول : بلوغ اماره بر رشد مىباشد ، بنابراين موضوع ثبوتى حكم رشد است ولى راه اثبات آن بلوغ مىباشد ، بنابراين بعد از بلوغ اگر معلوم شود كه شخص رشيد نيست اموال وى به او داده نمىشود ، ولى در صورت شك در رشد ، اموال داده مىشود ، چون اماره بر رشد ( كه همان بلوغ است ) وجود دارد . بنابراين احتمال موضوع ثبوتى تنها رشد مىباشد . علّت دوم : بلوغ خود موضوع مستقلى براى لزوم دفع مىباشد ، بنابراين اگر يقين هم داشته باشيم كه بعد از بلوغ ، شخص رشيد نيست بايد اموالش را به او بازگردانيم . ايشان علّت اوّل را نادرست مىدانند چون اماره در جايى مطرح است كه غلبه

--> ( 1 ) كافى 5 : 443 / 5 ، فقيه 3 : 359 / 4273 ، 4 : 358 ، امالى صدوق ، مجلس 60 / 4 ، كتاب حسين بن سعيد چاپ شده به نام نوادر احمد بن محمد بن عيسى : 26 / 17 .